أثر تنمية الملكة الفقهية من خلال علم أصول الفقه لدى طالب العلم الشرعي: كتاب بداية المجتهد أنموذجًا
الكلمات المفتاحية:
أصول الفقه، الفقه، القضاء، ابن رشد، بداية المجتهد، مناهجالملخص
يتناول هذا البحث موضوع تنمية الملكة الفقهية من خلال علم أصول الفقه لدى طالب العلم الشرعي، ويقدم كتاب بداية المجتهد كأنموذج يعيد فيه ابن رشد بناء المسائل الفقهية من خلال علم أصول الفقه الذي من شأنه أن يحقق فائدة عملية تتمثل في جعل إحاطة طالب العلم الشرعي بالفقه قائمة على الفهم لا على الحفظ، وعلى النوع لا على الكم. وقد اعتمدت فيه المنهج الاستقرائي ومما تقرر في النتائج أنه لا سبيل للإحاطة بفروع الفقه إلا بعد إتقان أصول الفقه، وأن تنمية الملكة الفقهية من خلال هذا العلم من شأنها أن تشكل ضوابط تعصم ذهن طالب العلم الشرعي من التخبط في الفقه، لأنه يعتني بالأسس والقواعد والمبادئ السليمة الموصلة إلى الأحكام الشرعية المستخرجة من أدلتها، ويجمع المبادئ المشتركة، ويبين أسباب التباين بينها، فيعرف بقواعده صحيح الاجتهاد من فاسده فلا ينحرف ولا يضل. ولا يجعل فقهه مثارا للنقد والتشكيك والتطاول الذي يؤدي إلى إضعاف هيبة الفقه الإسلامي.
التنزيلات
المراجع
Abd Alminin, M. (2010). mojam Almostalahat wa Alalfath Alfiqhia. Dar Elkotob Alelmiah.
Abu Daood, S. (2010). Sunan Abi Daood. Beirut: Alasriah.
Alaamidi, S. (2010). Alihkam Fee Osool AlAhkam. Beirut: Almaktab Alislami.
Aldrini, F. (2013). Almanahij Alosoliah Fi Alijtihad Bil Raii Fi al Tashree AlIslami. (3rd ed.). Muasaset Alrisalah.
Alghazali, M. (1993). Almustasfa. (1st ed.). Dar Elkotob Alelmiah.
Alghazali, M. (1998). Almankhool min Taalikat Alosool. (3rd ed.). Beirut: Dar Alfikir Almoaasir.
Alidrisi, M. (1989). Nozhat Almoshtaq Fi Ikhtiraq Alafaq. (1st ed.). Beirut: Alam Alkotob.
Aljrjani, A. (1983). Altarifat. (1st ed). Beirut, Lebanon: Dar Alkotob Alilmiyah.
Aljuwaini, Abd. (1997). Alborhan Fi osol Alfikih. (1st ed.). Beirut: Dar Elkotob Alilmiah.
Alkhin, M. (2007). Alkatii walthani Fi Al Thoboot Waldilalah Ind Alosoolieen.
Allaknawi, A. (2002). Fawatih Alrahmoot Bisharh Muslim Althoboot. Dar Elkotob Alilmiah
Alnashmi, Abd. (2015). Altatbikat Alfiqhiya Likiyas Alshabah ind Ibn Rushd Fi Bidayat Almjtahid, Supervised by: Mikdadi, Mansoor Mahmood, M.A Thesis, University of Jordan.
Alrazi, H. (1999). Mukhtar Alsihah. Beirut: Almaktaba Alasriah.
Alrazi, M. (1997). Almahsool. (3rd ed.). Muaasaset Alrisaleh.
Alrazi, M. (1999). Mukhtaar Alsisah. (5th ed.). Beirut: Almaktabeh AlAsriah.
Alshafii, M. (1940). Alrisalah. (1st ed.). Egypt: Maktabat Alhalabi.
Alshatibi, I. (1992). Alitisam. (1st ed.).
Alshatibi, I. (1992). Almowafakat. (1st ed.). Saudi Arabia: Dar ibn Afan.
Alshkokani, M. (1991). Irshad alfohool Ila Tahkeek Alhak Min Elm Alosool. Dar Elkotob Alarabi.
Alsirakhsi, A. (1993). Osool Alsirakhsi. (1st ed.). Haydar Abad: lajnet Ihyaa Almaaref Alothmania.
Altaftazani, S. (2010). Sharh Altalweeh Ala Altawdeeh. Egypt: Maktabit Sbaih.
Althahabi, Sh. (1985). Siar Aalam Alnoballaa. (3rd ed). Muaasaset Alrisalah.
Altirmithi, M. (1998). Aljami Alkabeer Sonan Altirmithi. Beirut: Dar Algarb Al- Islami.
Alzarkali, Kh. (2002). Alaala. (15th ed.). Dar Elilm Lil Malayeen.
Alzbaidi, M. (n.d). Taj Alarros Min Jawahir. Dar Alhidaiah.
AlZhaili, M. (2006). Alwajeez Fi Osool Alfiqih Alislami. (2nd ed.). Syria: Dar Alkhair.
Alzubair, F. (2005). Ijmaat Ibn Rushd Alhafeed, M.A Thesis, Islamic Sciences Collage, Algeria.
Baidawi, A. (2004). AlIbhaj Fi Sharh Almihaj Alwosool Ila Elm Alosool. (1st ed.). Dubai Government.
Boloz, M. (2012). Tarbiat Malakat AlijtihaadMin Khilal Kitab Bidayat Almojtahid Wanihayat Almoktasid. (1st ed.). Ibin Rushd Alhafeed.
Bulbul, A. (2013). Athar Mukhtalaf Alhadeeth Ala Alahkam Alfikhia Allati Tunat Bil Maraa Min Khilal Bidayat Almojtahid Wa Nihayat Almuktasid, M.A. Thesis, Islamic University, Gaza
Ftuhi, M. (1997). Sharh Alkawakib Almoneer. (1st ed.). Maktabit Alebikan.
Haji Khalifa, M. (1941). Kashf alThonoon An Asami Alkotob wal Fonoon. Dar Ihia Altoraath.
Hilal, H. (2003). Moha’jam Mustalah Alosol. (1st ed.). Beirut: Dar Aljabal.
Ibn Alimad, Abd. (1986). Shatharat Althahab Fi Akhbar man Thahab. (1st ed.). Damascus: Dar Idn Alkatheer.
Ibn Ashoor, M. (2007). Alysa Alsobho Bi Kareeb. Dar sahnoon, Dar Alsalam.
Ibn Farhoon, I. (2011). Aldibaj Almothahab Fi Maárifet Aáyan Olamaá Almathhab. Cairo: Dar Altorath Liltabe’walnasher.
Ibn Kholdoon, Abd. (1986). Mokadimad Ibn Kholdoon. (2nd ed.).
Ibn Rushd Al Hafeed, M. (1994). Aldaroorat. (1st ed.). Beirut, Lebanon: Dar Algharb Alislami.
Ibn Rushd Al Hafeed, M. (2004). Bidayat Almojtahid Wa Nihayet Almoktasid. Cairo: Dar Ahadeeth.
Ibn Taazi, Y. (1963). Alnojoom Alzahira Fi molook Misr WalQahira. Egypt: Dar Elkotob.
Ibn Taimiah, T. (1995). Majma'a Al-Fatawa. Saudi Arabia: Mojammaa King fahid.
Kadi, Abd. (2016). Almalaka Alfiqhiah:Hakikatha wa shoroot iktisabhawathamaratiha. (1st ed.). Alibikan Lilnashir.
Khalaf, Abd. (2010). Elm Osool Alfiqih. Egypt: Maktabit Aldawa.
Kharsheesh, M. (2017). Some of the scientific goals for the science of jurisprudence, https://www.alukah.net/.
Manthoor, M. (1994). Lisan Alarab. (3rd ed.). Beirut: Dar Sadir.
Marakishi, M. (2012). Althail Waaltikmiolah Likitabi Almawsool WalSilah. (1st ed.). Tunisia: Dar Algharb AlIslami.
Mariam, T. (2015). Altaarod wamasalik Dafeeh Fi Kitab Altahara Min Kitab Bidayat Almojtahid Wanihayat Almoktased Libin Rushd, M.A Thesis, Islamic Sciences University Wahran.
Ritan, A. (1957). Ibn Rushd Wal Rushdiyah. Cairo: Dar ihyaa Alkotb Alarabiah.
Saii, M. (2007). mawsooat Masail Aljomhoor Fi Alfiqih Alislami. (2nd ed.). Egypt: Dar Elsalam.
Shbair, M. (1999). Takween ALmalaka Alfiqhia. (1st ed). Qatar: Riaaset Almahakim Alshariiah walshoon ALdiniah.
Zaidan, Abd. (n.d). Alwajeez Fi Osool Alfiqih. (6th ed.). Muasaset Qurtuba.


